Etken ve Edilgen Cümle Nedir?
İngilizcede cümleler iki ana yapıya ayrılır: etken (active) ve edilgen (passive). Etken cümle, cümlenin öznesinin eylemi gerçekleştirdiği durumu ifade ederken, edilgen cümlede özne eylemi alır yani eylem özneye yapılır. Örneğin:- Etken: "Ali kitabı okuyor." (Ali, eylemi gerçekleştiren)
- Edilgen: "Kitap Ali tarafından okunuyor." (Kitap, eylemi alan)
Bu iki cümle yapısı, cümlenin anlamını ve vurgusunu değiştirebilir. Etken cümle genellikle daha doğrudan bir ifadeye sahiptirken, edilgen cümle daha dolaylı bir anlatım sunar.
Etken Cümleleri Edilgen Hale Getirme Kuralları
Etken cümleyi edilgen hale getirmek için bazı temel kurallar bulunmaktadır. Bu kurallar, cümlenin yapısına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. İşte bu dönüşümde dikkate almanız gereken adımlar:1. **Özne ve Nesne Değişimi**: Cümledeki özne ve nesne yer değiştirir. Edilgen cümlede, etken cümlede nesne olan kısım özne olur.
2. **Doğru Yardımcı Fiil Kullanımı**: Edilgen cümlelerde "to be" (olmak) yardımcı fiili kullanılır. Eylemin zamanına göre "am", "is", "are", "was" veya "were" gibi formlar seçilir.
3. **Fiilin 3. Hali**: Etken cümledeki fiil, edilgen cümlede 3. hali (past participle) ile kullanılır. Örneğin; "to write" (yazmak) fiilinin 3. hali "written"dır.
4. **Gerektiğinde Edilgen Yapıda Özne Belirtme**: Eğer cümlenin kim tarafından yapıldığını belirtmek istiyorsak, "by" (tarafından) ifadesini ekleyerek edilgen yapıyı tamamlayabiliriz. Ancak bu ifade her zaman gerekli değildir.
Örneklerle Açıklama
Şimdi bu kuralları daha iyi anlamak için bazı örnekler üzerinden gidelim.1. **Örnek Cümle**:
- Etken: "Öğrenciler sınavı geçiyor."
- Edilgen: "Sınav öğrenciler tarafından geçiliyor."
Burada "öğrenciler" özne iken, "sınav" nesne olarak cümlede yer alıyor. Edilgen yapıda sınav özne olurken, öğrenciler "by" ifadesi ile belirtiliyor.
2. **Örnek Cümle**:
- Etken: "Ali resmi çiziyor."
- Edilgen: "Resim Ali tarafından çiziliyor."
Yine burada "resim" özne olarak kullanılırken, "Ali" ifadesi edilgen cümlede belirtilmiştir.
Farklı Zamanlarda Etken ve Edilgen Cümleler
Etken cümlelerin edilgen hale getirilmesi, cümlenin zamanına göre de değişiklik gösterir. Aşağıda farklı zamanlarda etken ve edilgen cümle örneklerini bulabilirsiniz:1. **Geniş Zaman**:
- Etken: "Kediler süt içiyor."
- Edilgen: "Süt kediler tarafından içiliyor."
2. **Geçmiş Zaman**:
- Etken: "Öğretmen dersi anlattı."
- Edilgen: "Ders öğretmen tarafından anlatıldı."
3. **Gelecek Zaman**:
- Etken: "Müdür raporu imzalayacak."
- Edilgen: "Rapor müdür tarafından imzalanacak."
Bu örneklerde görüldüğü üzere, cümlenin zamanına göre "to be" yardımcı fiilinin uygun formu seçilmelidir.
